عالم و حكيم يعنى حضرت حق قرار بگيرد ، عالىترين محسنات اخلاقى از وجود و كرامت و فضيلت و شرف و حقيقت و سخا و درستى و مروت و مردانگى و تواضع و . . . بر آن نقش خواهد زد ، در اين صورت انسان با آن محسنات اخلاقى ، داراى سلامت نفس خواهد بود و به فرمودهء قول حضرت صادق عليه السلام به طور جدى براى حفظ آن سلامت كه به توفيق حق در ناحيهء نفس بدست آمده ، بايد بكوشد . اما اگر به نفس توجهى نشود ، در برابر قلم شياطين قرار خواهد گرفت ، آن گاه هر نقش ضد حقى كه آنان بخواهند بر اين تابلو نقاشى خواهند كرد و از انسان در جهت اخلاق رذيله و ذمايم و رذايل هيولايى خواهند ساخت كه نمونه‌اش در هيچ صحرا و دريا و بيابان و جنگلى يافت نخواهد شد . نفس ، اگر بىنقش خدايى بماند ، زحمت و كوشش انسان نسبت به او در حقيقت پروراندن گرگ خطرناكى است . نفس را بايد از حالت نفسى يعنى حالت حكومت غرايز و شهوات و اميال به سوى عالم معنى و ملكوت وجود ، سير داد كه در اين مسافرت ، آنچه نصيب انسان مىشود ، گوشى نشنيده و چشمى نديده و زبانى قدرت وصف آن را پيدا نكرده است . در حالت اولى نفس نمانيد كه اين حالت ، در ارتباط با حالت حيوانات است . عارف بزرگوار مرحوم شاه‌آبادى صاحب كتاب « رشحات » مىگويد : آدمى ، در مرحلهء نفس تمام همتش مصروف به تدبير امور ظاهر بدن و زندگانى عالم دنيا و ظواهر و مظاهر طبيعت است . چنانچه خداى تعالى در آيهء شريفه اشاره فرموده : [ زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَ الْبَنِينَ وَ الْقَناطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ